به‌روزرسانی: ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶

بازبینی قضایی (Judicial Review) تصمیم مهاجرتی، درخواستی از دادگاه فدرال کانادا است تا بررسی کند آیا تصمیم افسر یا دادگاه اداری منطقی و منصفانه بوده است. ابتدا باید از دادگاه اجازه (Leave) بگیرید و مهلت کوتاه است: ۱۵ روز پس از اطلاع از تصمیمی که داخل کانادا گرفته شده و ۶۰ روز برای تصمیمی که خارج از کانادا گرفته شده. اگر دادگاه تصمیم را معیوب بداند، معمولاً پرونده را برای تصمیم‌گیری دوباره برمی‌گرداند.

بازبینی قضایی در کانادا یعنی چه؟

بازبینی قضایی درخواست جدید یا مصاحبه دوباره نیست. قاضی دادگاه فدرال با همان مدارکی که نزد افسر بوده، بررسی می‌کند که تصمیم منطقی بوده، روند منصفانه طی شده و قانون درست اجرا شده است. دادگاه معمولاً خودش درباره درخواست مهاجرتی شما تصمیم نمی‌گیرد.

ماده ۷۲ قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان می‌گوید بازبینی قضایی هر تصمیم یا اقدامی طبق این قانون با درخواست اجازه از دادگاه فدرال آغاز می‌شود.

فرق بازبینی قضایی با تجدیدنظر (Appeal)

تجدیدنظر، مانند اعتراض در بخش تجدیدنظر مهاجرت (IAD) در برخی ریجکتی‌های اسپانسرشیپ، می‌تواند واقعیت‌ها را دوباره بررسی کند و گاهی مدرک جدید یا ملاحظات بشردوستانه را بپذیرد. بازبینی قضایی محدودتر است و به دنبال خطای حقوقی، یافته غیرمنطقی و روند ناعادلانه است. ماده ۷۲ همچنین می‌گوید اگر حق تجدیدنظر دارید، باید پیش از رفتن به دادگاه فدرال از آن استفاده کنید.

صفحه ریجکتی ویزا و اعتراض توضیح می‌دهد کدام تصمیم‌ها حق تجدیدنظر دارند و کدام مستقیماً به دادگاه فدرال می‌روند.

مهلت‌های دادگاه فدرال: ۱۵ روز و ۶۰ روز

محل تصمیممهلت ثبت و ابلاغ درخواست اجازه
داخل کانادا (مثلاً ریجکتی داخل کانادا، تصمیم بخش تجدیدنظر پناهندگی، رد بازگرداندن وضعیت)۱۵ روز
خارج از کانادا (مثلاً ریجکتی ویزای توریستی یا تحصیلی در دفتر ویزا)۶۰ روز

این روزها از روزی شمرده می‌شود که از تصمیم مطلع شده‌اید. قاضی فقط به دلایل خاص (Special Reasons) مهلت را تمدید می‌کند و باید تأخیر را توجیه کنید. ابزار محاسبه مهلت دادگاه فدرال به شمارش روزها کمک می‌کند.

مراحل بازبینی قضایی

  1. درخواست اجازه (فرم IR-1): با جزئیات تصمیم، تاریخ اطلاع، خواسته و دلایل در دفتر دادگاه ثبت می‌شود. هزینه ثبت تا نوامبر ۲۰۲۶، ۵۰ دلار است.
  2. ابلاغ و ثبت گواهی ابلاغ: نسخه تأییدشده به طرف مقابل ابلاغ و گواهی آن ظرف ۱۰ روز ثبت می‌شود.
  3. اعلام حضور طرف مقابل: فرم IR-2 ظرف ۱۰ روز از ابلاغ.
  4. دلایل تصمیم: اگر دلایل کتبی نگرفته‌اید، دادگاه آن را از تصمیم‌گیرنده می‌خواهد.
  5. پرونده متقاضی (Applicant’s Record): ظرف ۳۰ روز از ثبت، یا ۳۰ روز پس از دریافت دلایل؛ شامل استشهادنامه، تصمیم و لایحه استدلال.
  6. لایحه طرف مقابل: ظرف ۳۰ روز پس از ابلاغ پرونده شما.
  7. پاسخ: اختیاری، ظرف ۱۰ روز.
  8. تصمیم درباره اجازه: قاضی به‌صورت کتبی و بدون جلسه تصمیم می‌گیرد. رد درخواست اجازه قابل تجدیدنظر نیست.
  9. جلسه رسیدگی: اگر اجازه داده شود، جلسه دست‌کم ۳۰ روز و حداکثر ۹۰ روز پس از صدور اجازه برگزار می‌شود، مگر اینکه طرفین بر تاریخ زودتر توافق کنند.
  10. حکم: قاضی ممکن است در جلسه یا بعداً حکم دهد.

این مراحل در راهنمای رسمی دادگاه فدرال آمده است.

دادگاه فدرال چه کاری می‌تواند بکند؟

در صورت موفقیت، دادگاه معمولاً تصمیم را لغو و پرونده را به افسر یا هیئت دیگری برای تصمیم جدید برمی‌گرداند. دادگاه به‌ندرت دستور تأیید درخواست می‌دهد؛ نتیجه، تصمیم تازه است نه ویزا. تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر فدرال فقط وقتی ممکن است که دادگاه فدرال «پرسش جدی با اهمیت عمومی» (Certified Question) را تأیید کند.

آیا بازبینی قضایی جلوی دیپورت را می‌گیرد؟

در بیشتر موارد، ثبت درخواست اجازه به‌تنهایی اخراج را متوقف نمی‌کند. باید درخواست جداگانه‌ای برای توقف اخراج (Stay of Removal) به دادگاه داده شود. اگر تاریخ اخراج دارید، فوراً آن را مطرح کنید تا هر دو اقدام با هم برنامه‌ریزی شود.

دلایل رایج برای بازبینی قضایی

  • نادیده گرفتن یا اشتباه خواندن مدارک مهم؛
  • دلایلی که نشان نمی‌دهد افسر چگونه به نتیجه رسیده؛
  • استفاده از نگرانی‌ای علیه شما بدون فرصت پاسخ؛
  • اعمال معیار حقوقی نادرست؛
  • احتمال معقول جانبداری.

برای برخی ریجکتی‌ها، مانند ویزای توریستی با دلایل کوتاه، درخواست جدید و قوی‌تر عملی‌تر است. انتخاب مسیر به دلایل تصمیم و مدارک پرونده بستگی دارد.

کادر حقوقی ما چگونه کمک می‌کند

کادر حقوقی به سرپرستی نسیبه مهرپویان، وکیل (Barrister and Solicitor) دارای پروانه از انجمن حقوقی انتاریو (Law Society of Ontario)، تصمیم و دلایل آن را بررسی می‌کند، وجود زمینه برای بازبینی قضایی را ارزیابی می‌کند و در درخواست‌های اجازه و بازبینی قضایی در دادگاه فدرال وکالت می‌کند. بسیاری از این پرونده‌ها از ریجکتی ویزای توریستی، ویزای تحصیلی و پناهندگی می‌آیند.

جلسات مشاوره به فارسی یا انگلیسی، حضوری در دفتر تورنتو، تلفنی یا تصویری برگزار می‌شود. کار ما شامل درخواست اجازه و بازبینی قضایی (Judicial Review) تصمیم‌های مهاجرتی در دادگاه فدرال نیز می‌شود.

با کادر حقوقی ما صحبت کنید. برای رزرو وقت مشاوره با ما تماس بگیرید: تلفن و واتس‌اپ +1 (647) 271-1646، ایمیل info@applytocanada.com، یا فرم ارزیابی رایگان را پر کنید. اطلاعات بیشتر در صفحه تماس با ما.

پرسش‌های متداول

بازبینی قضایی در مهاجرت کانادا چیست؟

روندی در دادگاه فدرال که بررسی می‌کند آیا تصمیم مهاجرتی منطقی، منصفانه و از نظر حقوقی درست بوده است. ابتدا باید از دادگاه اجازه بگیرید. اگر اجازه داده شود و دادگاه تصمیم را معیوب بداند، معمولاً آن را لغو و پرونده را برای تصمیم دوباره به افسر یا هیئت دیگری برمی‌گرداند.

مهلت بازبینی قضایی تصمیم مهاجرتی چقدر است؟

طبق ماده ۷۲ قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان، درخواست اجازه باید برای موضوعی که داخل کانادا رخ داده ظرف ۱۵ روز و برای موضوعی که خارج از کانادا رخ داده ظرف ۶۰ روز ثبت و ابلاغ شود. مهلت از زمان اطلاع از تصمیم شروع می‌شود و قاضی فقط به دلایل خاص آن را تمدید می‌کند.

فرق بازبینی قضایی با تجدیدنظر چیست؟

تجدیدنظر، مانند بخش تجدیدنظر مهاجرت، می‌تواند واقعیت‌ها و گاهی مدارک جدید را بررسی کند. بازبینی قضایی محدودتر است و دادگاه فدرال پرونده موجود را برای یافته‌های غیرمنطقی، خطای حقوقی و روند ناعادلانه بررسی می‌کند. اگر قانون حق تجدیدنظر به شما داده، باید پیش از بازبینی قضایی از آن استفاده کنید.

بازبینی قضایی چقدر طول می‌کشد؟

مرحله کتبی اجازه مهلت‌های ثابت دارد: ۳۰ روز برای مدارک هر طرف و ۱۰ روز برای پاسخ. اگر اجازه داده شود، جلسه باید بین ۳۰ تا ۹۰ روز پس از صدور اجازه برگزار شود، مگر با توافق طرفین زودتر. زمان تصمیم درباره خود اجازه متغیر است و دادگاه زمان ثابتی اعلام نمی‌کند.

هزینه ثبت بازبینی قضایی چقدر است؟

تا نوامبر ۲۰۲۶ هزینه ثبت درخواست اجازه و بازبینی قضایی در پرونده مهاجرتی در دادگاه فدرال ۵۰ دلار است. این فقط هزینه دادگاه است. تهیه پرونده، استشهادنامه و لایحه استدلال کار حقوقی است و بسیاری از افراد به دلیل مهلت کوتاه و قالب دقیق، وکیل می‌گیرند.

اگر دادگاه فدرال بازبینی قضایی را بپذیرد چه می‌شود؟

دادگاه معمولاً تصمیم را لغو و پرونده را برای تصمیم دوباره به افسر یا هیئت دیگری برمی‌گرداند. نتیجه، تصمیم جدید است نه تأیید خودکار. تصمیم‌گیرنده جدید باید دلایل دادگاه را در نظر بگیرد. در موارد نادر دادگاه دستورهای مشخص‌تری درباره نحوه تصمیم‌گیری می‌دهد.

اگر دادگاه اجازه ندهد، می‌توانم اعتراض کنم؟

خیر. ماده ۷۲ قانون می‌گوید تصمیم درباره درخواست اجازه قابل تجدیدنظر نیست. پس از حکم نهایی در خود بازبینی قضایی، تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر فدرال فقط وقتی ممکن است که دادگاه فدرال یک پرسش جدی با اهمیت عمومی را تأیید کند.

آیا درخواست بازبینی قضایی دیپورت را متوقف می‌کند؟

در بیشتر موارد خیر. ثبت درخواست اجازه به‌تنهایی اخراج را متوقف نمی‌کند. باید درخواست جداگانه توقف اخراج به دادگاه فدرال داده شود و دادگاه بر اساس معیار خود تصمیم می‌گیرد. اگر تاریخ اخراج دارید، فوراً آن را اطلاع دهید تا درخواست توقف به‌موقع آماده شود.

آیا پس از ریجکتی ویزای توریستی می‌توانم بازبینی قضایی بخواهم؟

بله. ویزای توریستی که در دفتر ویزای خارج از کانادا رد شده، با مهلت ۶۰ روزه قابل بازبینی است. اینکه ارزشش را دارد یا نه به دلایل تصمیم و مدارک پرونده بستگی دارد. برای برخی ریجکتی‌ها درخواست جدید و قوی‌تر عملی‌تر است و برخی دیگر خطای روشنی دارند که درخواست مداخله دادگاه را توجیه می‌کند.

این صفحه اطلاعات عمومی درباره مهاجرت به کانادا است و مشاوره حقوقی محسوب نمی‌شود. شرایط هر پرونده متفاوت است. برای بررسی شرایط خود با ما تماس بگیرید و وقت مشاوره رزرو کنید.

Nasibeh MehrpouyanAuthor posts

Avatar for Nasibeh Mehrpouyan

Barrister and Solicitor, licensed by the Law Society of Ontario.

Comments are disabled